Obszar ubezpieczeń grupowych od lat pozostaje przedmiotem szczególnego zainteresowania nadzoru ze względu na specyfikę relacji pomiędzy zakładem ubezpieczeń, ubezpieczającym oraz ubezpieczonym. Projekt Rekomendacji KNF z 2026 r. wprowadza w tym zakresie istotną zmianę podejścia regulacyjnego – odchodząc od szczegółowych, kazuistycznych rozwiązań na rzecz bardziej ogólnych zasad.
Projekt z 2025 r. posługiwał się pojęciem „umów ubezpieczenia zawieranych na cudzy rachunek” (dział X, rekomendacje 35–37), obejmującym szeroką kategorię umów, w których ubezpieczający nie jest tożsamy z ubezpieczonym. Kategoria ta obejmowała zarówno klasyczne ubezpieczenia grupowe, jak i inne umowy zawierane przez podmioty działające w interesie osób trzecich.
Projekt z 2026 r. odchodzi od tej konstrukcji i koncentruje się wyłącznie na umowach ubezpieczenia grupowego(rekomendacja 27). W efekcie zakres rekomendacji został zawężony – część umów zawieranych na cudzy rachunek, które nie mają charakteru ubezpieczenia grupowego, wypadła z bezpośredniego zakresu regulacji.
Relacje zakładu ubezpieczeń z ubezpieczającym 🤝🏻
Projekt z 2025 r. przewidywał bardzo szczegółowe regulacje dotyczące relacji zakładu ubezpieczeń z ubezpieczającym. Rekomendacja 35 nakładała obowiązek wprowadzenia do umowy z ubezpieczającym rozbudowanych postanowień dotyczących m.in. przekazywania potencjalnym ubezpieczonym informacji o warunkach umowy i OWU, informowania o objęciu ochroną lub odmowie objęcia ochroną oraz pozyskiwania od ubezpieczającego informacji o wymaganiach i potrzebach ubezpieczonych.
Projekt z 2026 r. zachowuje cel tych regulacji, ale formułuje je w znacznie bardziej ogólny sposób. Zamiast obowiązku wprowadzania konkretnych klauzul do umowy z ubezpieczającym wskazuje jedynie na konieczność zapewnienia przekazywania ubezpieczonym odpowiednich informacji. Rekomendacja nie przesądza przy tym, czy obowiązek ten powinien być realizowany poprzez postanowienia umowne czy inne instrumenty organizacyjne. Oznacza to istotne ograniczenie formalizmu przy zachowaniu podstawowego celu regulacyjnego.
Obowiązki informacyjne wobec ubezpieczonych 🚨
Istotne elementy regulacji zostały jednak utrzymane. Zarówno projekt z 2025 r., jak i projekt z 2026 r. przewidują obowiązek poinformowania ubezpieczonego o wygaśnięciu ochrony w ramach umowy grupowej oraz o możliwości zawarcia nowej indywidualnej umowy ubezpieczenia lub przystąpienia do kolejnej umowy grupowej.
Celem tego rozwiązania jest zapobieganie sytuacji, w której ubezpieczony traci ochronę bez świadomości dostępnych alternatyw. W obu projektach podkreślono również dobrowolny charakter przystąpienia do nowej umowy.
Wynagradzanie ubezpieczających 💰
Najbardziej znacząca zmiana dotyczy zasad wynagradzania ubezpieczających.
Projekt z 2025 r. regulował tę kwestię szczegółowo w rekomendacji 37. Wprowadzał zamknięty katalog podmiotów, które mogły pełnić funkcję ubezpieczającego i jednocześnie otrzymywać wynagrodzenie od zakładu ubezpieczeń. Do katalogu tego należeli m.in. pracodawcy, stowarzyszenia, organizacje pracodawców, samorządy zawodowe oraz związki zawodowe.
Rekomendacja zawierała także wyraźny zakaz wykorzystywania środków z funduszu prewencyjnego lub zawierania z ubezpieczającym umów marketingowych bądź innych porozumień, które mogłyby w rzeczywistości stanowić formę ukrytego wynagrodzenia.
W projekcie z 2026 r. rekomendacja ta nie ma swojego bezpośredniego odpowiednika. Zagadnienie wynagradzania ubezpieczających zostało włączone do ogólnych zasad dotyczących zarządzania konfliktem interesów. Zgodnie z rekomendacją 28 zakład ubezpieczeń powinien identyfikować i zarządzać konfliktami interesów również w relacji z ubezpieczającym w umowie ubezpieczenia grupowego, jeżeli mogą one negatywnie wpływać na interes ubezpieczonych.
Jednocześnie rekomendacja 27 wskazuje, że zakład ubezpieczeń powinien uwzględniać specyfikę umów grupowych przy projektowaniu procesów dystrybucji oraz posiadać odpowiednie regulacje wewnętrzne dotyczące zawierania, przystępowania i administrowania tymi umowami.
Kierunek zmian 🔄
Projekt Rekomendacji z 2026 r. wyraźnie upraszcza regulację dotyczącą ubezpieczeń grupowych. Trzy szczegółowe rekomendacje zostały zastąpione jedną regulacją o bardziej ogólnym charakterze. Usunięto także zamknięty katalog ubezpieczających uprawnionych do wynagrodzenia oraz wprost sformułowany zakaz umów marketingowych służących ukrytemu wynagradzaniu.
Z perspektywy zakładów ubezpieczeń oznacza to ograniczenie formalnych wymogów regulacyjnych oraz większą swobodę w kształtowaniu relacji z ubezpieczającym. Jednocześnie odpowiedzialność za zapewnienie ochrony interesów ubezpieczonych w większym stopniu przeniesiono na ogólne mechanizmy wynikające z ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej oraz na system zarządzania konfliktem interesów.
W praktyce oznacza to odejście od modelu szczegółowych ograniczeń na rzecz podejścia opartego na zasadach i odpowiedzialności organizacyjnej zakładu ubezpieczeń, co zwiększa znaczenie wewnętrznych procedur compliance oraz jakości nadzoru wewnętrznego.